İçeriğe geç
Dora Psikoloji Psk. Sayara Öztürk Aşkar

Bağımlılıklar ve Dürtü Kontrolü

İnternet, kumar ve sigara gibi bağımlılıklarda psikolojik destek; alkol ve maddede tıbbi takiple birlikte.

Kimler için
Ergenler, yetişkinler ve aileleri
Görüşme
Seanslar online yapılabilir; alkol ve madde kullanımında tıbbi takip ayrıca gerekir.
Seans
50 dakika, genellikle haftada bir
Dil
Türkçe veya Rusça
Dora Psikoloji ofisi, İzmit

Hangi bağımlılıklarla çalışıyorum

Bu alanda daha çok davranışsal bağımlılıklarla çalışıyorum. Bunlar internet, telefon ve sosyal medya kullanımı, kumar ve bahis, kompulsif cinsel davranış (cinsel bağımlılık olarak da bilinir) ve kleptomani. Kleptomani, ihtiyaç duyulmayan eşyaları çalma dürtüsüne tekrar tekrar karşı koyamamak demektir. Sigarayı bırakmak isteyenlerle de çalışıyorum.

Bu durumların ortak noktası, kişi bırakmak ya da azaltmak istese de davranışın sürmesi ve zamanla iş ya da ilişkilerde sorun yaratması. Kumar ve kleptomani gibi konular çoğu zaman utanç nedeniyle uzun süre kimseye anlatılmaz. Görüşmelerde anlattıklarınız gizli kalır; gizliliğin yasal sınırlarını ilk görüşmede açıkça konuşuruz.

Başvuranların bir kısmı ergenler. Bu durumda ebeveynlerle de görüşürüm. Ergenlerde ekran kullanımıyla ilgili konular için çocuk ve ergen psikolojisi sayfasına da bakabilirsiniz.

Alkol ve madde kullanımında tıbbi destek

Alkol ya da madde kullanımında bedensel bağımlılık gelişmiş olabilir. Kullanım kesildiğinde titreme, terleme, şiddetli huzursuzluk, uykusuzluk ya da nöbet gibi yoksunluk belirtileri görülüyorsa tıbbi arındırma (detoks) gerekir. Bu süreci bir psikiyatrist ya da AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) yürütür; 18 yaş altı için ÇEMATEM’ler bulunur. Alkolü kendi kendinize birden bırakmak tehlikeli olabilir, bu yüzden bırakmadan önce bir hekime danışın.

Ben ilaç yazmam ve arındırma sürecini yürütmem. Tıbbi tedavi sürerken ya da sonrasında, kullanımı tetikleyen durumlar ve yeniden başlamayı önleme üzerine psikolojik destekle eşlik ederim. Aynı anda depresyon ya da yoğun kaygı varsa psikiyatristinizle iletişim içinde çalışırım. Aşırı doz şüphesi, bilinç bulanıklığı, nöbet ya da kendine zarar verme düşüncesi varsa beklemeden 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

İlk görüşmede neler konuşuruz

İlk görüşme yaklaşık 50 dakika sürer. Davranışın ne zaman başladığını, hangi sıklıkta ve hangi durumlarda ortaya çıktığını, daha önce bırakmayı deneyip denemediğinizi ve o denemelerde sizi neyin zorladığını sorarım. Kumar söz konusuysa borç durumunu, internet ve telefonda ise uyku düzenini ve gün içinde ekranda geçen süreyi konuşuruz. Kullanımın arkasında yalnızlık ya da depresyon olup olmadığına da bakarız.

Seanslar nasıl ilerler

Çalışmanın temelini çoğunlukla bilişsel davranışçı terapi oluşturur. İlk haftalarda bir kayıt tutmanızı isterim: dürtü ne zaman geldi, o anda ne düşünüyor ve hissediyordunuz, sonra ne yaptınız. Birkaç haftalık kayıt, hangi saatlerin ve duyguların davranışı tetiklediğini gösterir.

Sonra somut adımlara geçeriz. Telefonu yatak odasının dışında şarj etmek, bahis uygulamalarını silip hesaplara erişimi kısıtlamak ya da sigara için bir bırakma tarihi belirleyip ilk günlerin planını yapmak bu adımlara örnek. Dürtü geldiğinde onu birkaç dakika erteleyip başka bir şeyle meşgul olmayı seansta prova ederiz. Bir kayma olduğunda bir sonraki seansta neyin tetiklediğini adım adım inceler, planı buna göre güncelleriz.

Sigarayı bırakırken nikotin replasman ürünleri ya da ilaç gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir. Devlet hastanelerindeki sigara bırakma polikliniklerine de başvurabilirsiniz; psikolojik destek bu takiple birlikte yürüyebilir.

Seanslar genellikle haftada bir yapılır. Ne kadar süreceği, bağımlılığın ne kadar süredir devam ettiğine ve eşlik eden kaygı ya da depresyon olup olmadığına bağlı. Seanslar online da yapılabilir.

Aileler için destek

Bağımlılık yaşayan birinin yakınları da çoğu zaman uzun süre yıpranır. Eş, anne baba ya da yetişkin çocuk olarak tek başınıza başvurabilirsiniz. Bu görüşmelerde yakınınızla nasıl konuşacağınızı ve kendi sınırlarınızı ele alırız. Borçları kapatmak ya da durumu başkalarından saklamak gibi, kullanımı farkında olmadan kolaylaştıran davranışlar da konuştuğumuz konular arasında.

Ergen bir çocuğun ekran ya da madde kullanımı söz konusuysa anne babayla düzenli görüşmeler planlarız. Evdeki ekran kurallarını ve bu kurallara uyulmadığında ne olacağını birlikte belirleriz. Bağımlılığa travmatik bir yaşantı eşlik ediyorsa travma ve yas sayfasına da göz atabilirsiniz.

Bağımlılıklar hakkında sık sorulanlar

Genel sorular için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Alkol ya da madde bağımlılığında doğrudan size başvurabilir miyim?

Başvurabilirsiniz; ilk görüşmede kullanımın düzeyini birlikte değerlendiririz. Madde kesildiğinde titreme, terleme ya da uykusuzluk gibi yoksunluk belirtileri oluyorsa önce bir psikiyatriste ya da AMATEM'e başvurmanız gerekir, çünkü alkolü birden bırakmak tehlikeli olabilir. Tıbbi tedavi sürerken psikolojik destek onunla birlikte yürüyebilir.

Ailemden biri bağımlı ama yardım almak istemiyor. Ne yapabilirim?

Kendiniz için görüşmeye başlayabilirsiniz. Bu görüşmelerde yakınınızla nasıl konuşacağınızı, kullanımı farkında olmadan kolaylaştıran davranışları ve kendi sınırlarınızı ele alırız. Ailenin tutumundaki değişiklik bazen kişinin yardım almaya karar vermesini kolaylaştırır, ancak bunun bir garantisi yoktur. Görüşmeler bu süreçte sizin yükünüzü hafifletmeye de yöneliktir.

Telefon ve interneti tamamen bırakmam mı gerekiyor?

Genellikle hayır. Telefon ve internet iş, okul ve iletişim için gerekli olduğundan hedef, kullanımı sizin belirlediğiniz sınırlara çekmek olur. İlk haftalarda kayıt tutarak hangi uygulamaların hangi saatlerde sorun hâline geldiğini belirleriz. Kumarda ise hedef çoğunlukla tamamen bırakmaktır.

Ara WhatsApp